Podkarpacki sejmik zawiesza współpracę z obwodem lwowskim. „Pamięć nie jest przeszkodą w pojednaniu”

Sejmik Województwa Podkarpackiego jednogłośnie przyjął stanowisko w sprawie zawieszenia oficjalnej współpracy z samorządem Obwodu Lwowskiego. Powodem jest uchwała Lwowskiej Rady Obwodowej z 20 października, w której rok 2027 ogłoszono rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii i Romana Szuchewycza.

Radni podkreślali, że relacje polsko-ukraińskie powinny być budowane także w oparciu o pamięć o ofiarach zbrodni wołyńskiej.

Stanowisko zostało przyjęte w poniedziałek, 26 października, przez aklamację. Początkowo poszczególne kluby przygotowały własne projekty. Swoje stanowisko zgłosili radni PiS, osobne projekty przygotowali także radni Konfederacji oraz PSL. W trakcie sesji udało się jednak wypracować jeden wspólny dokument, za którym zagłosowali wszyscy obecni radni.

Sejmik chce zawieszenia oficjalnej współpracy władz województwa z samorządem Obwodu Lwowskiego do czasu wycofania przez stronę ukraińską uchwały dotyczącej roku UPA i Romana Szuchewycza.

W przyjętym stanowisku podkreślono, że nie chodzi o zerwanie kontaktów, ale o ich zawieszenie do czasu wycofania decyzji Lwowskiej Rady Obwodowej. Jednocześnie radni wskazali, że prawdziwe pojednanie polsko-ukraińskie nie może odbywać się kosztem pamięci o ofiarach.

Za przyjęciem stanowiska argumentował m.in. radny PiS Marcin Fijołek.

Jak podkreślał, osoby i organizacje odpowiedzialne za zbrodnie na ludności polskiej nie powinny być honorowane.

Najdłużej na temat uchwały mówił radny Konfederacji Mirosław Majkowski, który przedstawiał projekt. W swojej wypowiedzi odnosił się m.in. do postaci Romana Szuchewycza, UPA, kwestii ekshumacji ofiar zbrodni oraz działalności Światosława Szeremety, który był wskazywany jako inicjator uchwały lwowskiego sejmiku.

Majkowski przekonywał, że decyzja Lwowskiej Rady Obwodowej nie jest jego zdaniem odosobnionym wydarzeniem.

Radny dużo miejsca poświęcił także sprawie poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar. Przypominał swoje wcześniejsze zaangażowanie w poszukiwania miejsc pochówku, a także spór dotyczący terenu w Przemyślu, gdzie planowano stworzenie miejsca upamiętniającego ukraińskie formacje wojskowe.

Jednocześnie Majkowski zaznaczył, że Polska nie może narzucać Ukrainie, kogo ma uznawać za swoich bohaterów.

Jego zdaniem reakcja polskich władz powinna być zdecydowana, a kwestia pamięci o ofiarach nie może być odsuwana na dalszy plan.

Z innym akcentem do stanowiska podeszła radna KO Renata Butryn. Zaznaczyła, że jej klub zgadza się z krytyczną oceną uchwały Lwowskiej Rady Obwodowej, ale zwróciła uwagę na zapis dotyczący reakcji polskiego rządu.

Jednocześnie Butryn nie zgodziła się z tezą, że polskie władze nie zareagowały stanowczo. Przypomniała o działaniach dyplomatycznych podjętych po ogłoszeniu uchwały.

- Ta reakcja była absolutnie jednogłośnie - bez względu na to, kto jakie ugrupowanie reprezentował w rządzie - potępiająca i doprowadziła do natychmiastowych działań dyplomatycznych - podkreślała.

Radna zwracała też uwagę, że stanowisko sejmiku powinno przede wszystkim podkreślać znaczenie pamięci o ofiarach.

Butryn wspomniała również o rozmowach z młodymi Ukraińcami mieszkającymi i pracującymi w Polsce. Jak relacjonowała, część z nich dopiero dzięki informacjom o ekshumacjach dowiedziała się o skali zbrodni na Polakach.

Radna KO Jolanta Kaźmierzak zwróciła uwagę przede wszystkim na kwestie formalne. Jej zdaniem w uchwale powinno być jasno zapisane, do kogo kierowane jest stanowisko sejmiku.

- W paragrafie drugim uchwały jest zapisane: „Wykonanie uchwały powierza się przewodniczącemu sejmiku”, a nie jest wskazane, do kogo kierujemy stanowisko. Uważam, że należałoby to uzupełnić - mówiła.

Kaźmierzak przypomniała też, że w jej ocenie ważnym momentem dla uregulowania kwestii historycznych był 2023 rok i 80. rocznica zbrodni wołyńskiej.

Jej zdaniem wówczas zabrakło odpowiednio mocnego wykorzystania sytuacji do rozmowy o pamięci, przeprosinach i pojednaniu.

Do wspólnego stanowiska przyłączył się także klub Trzeciej Drogi - PSL i Polska 2050. Radny PSL Jan Tarapata podkreślał, że sprawa jest trudna, szczególnie w kontekście trwającej wojny Rosji przeciwko Ukrainie i polskiej pomocy dla sąsiada.

Tarapata przypomniał jednocześnie, że po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji wielu Polaków zaangażowało się w pomoc uchodźcom z Ukrainy.

Jego zdaniem pomoc Ukrainie nie powinna oznaczać rezygnacji z rozmowy o polskich ofiarach.

Tarapata zaznaczył, że PSL poparło stanowisko, ponieważ relacje między Polską a Ukrainą powinny opierać się na zaufaniu i wzajemnym zrozumieniu.

Przyjęte stanowisko nie oznacza zerwania relacji z Obwodem Lwowskim. Sejmik chce ich zawieszenia do czasu wycofania uchwały ustanawiającej rok 2027 rokiem UPA i Romana Szuchewycza.

Radni różnych klubów zgodzili się, że kwestia pamięci o ofiarach zbrodni wołyńskiej pozostaje jednym z trudnych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. Jednocześnie w czasie dyskusji pojawiały się różne oceny tego, jak powinna wyglądać polska reakcja i jak łączyć pamięć historyczną ze wsparciem dla Ukrainy.