Dziś Dzień Ojca, dlatego warto przypomnieć o tym, że coraz większa liczba panów decyduje się na aktywny udział w opiece nad dzieckiem. Na Podkarpaciu, tylko w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku, ponad tysiąc ojców skorzystało z urlopu rodzicielskiego.
Spis treści:
Narodziny dziecka to czas, w którym z opieki nad maluchem może skorzystać nie tylko mama. Ojcowie objęci ubezpieczeniem chorobowym mogą korzystać z kilku rodzajów płatnych urlopów: ojcowskiego, rodzicielskiego, a w określonych sytuacjach także z części urlopu macierzyńskiego.
Jak informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zainteresowanie tymi uprawnieniami wśród ojców rośnie.
– Ojcowie objęci ubezpieczeniem chorobowym, m.in. z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia czy prowadzonej działalności gospodarczej, mają prawo do dwutygodniowego urlopu ojcowskiego i chętnie korzystają z tego uprawnienia – wyjaśnia Wojciech Dyląg, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie podkarpackim..
W regionie wypłacono 2,5 tys. zasiłków
Od stycznia do końca kwietnia 2026 roku ZUS wypłacił w całym kraju 42,8 tys. zasiłków za okres urlopu ojcowskiego. W całym 2025 roku liczba wypłaconych zasiłków wyniosła 137,1 tys., natomiast w 2024 roku – 162,3 tys.
Na Podkarpaciu od stycznia do kwietnia 2026 roku wypłacono 2484 zasiłki za okres urlopu ojcowskiego. W całym 2025 roku było ich 8257, a w 2024 roku – 10106.
Urlop ojcowski – dwa tygodnie dla taty
Urlop ojcowski przysługuje wyłącznie ojcu dziecka. Mogą z niego skorzystać zarówno ojcowie dzieci biologicznych, jak i osoby, które przysposobiły dziecko.
Za okres tego urlopu przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Urlop trwa 14 dni i można go wykorzystać jednorazowo albo podzielić na dwie części. Każda z nich musi trwać co najmniej tydzień.
– Z urlopu ojcowskiego mogą korzystać wyłącznie ojcowie. Przysługuje on zarówno po urodzeniu dziecka, jak i w przypadku jego przysposobienia. – dodaje Wojciech Dyląg.
Ojciec może wykorzystać urlop ojcowski do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. W przypadku adopcji termin liczony jest od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu.
Ojciec może przejąć część urlopu macierzyńskiego
W określonych sytuacjach tata może również skorzystać z części urlopu macierzyńskiego. Przy narodzinach jednego dziecka okres tego urlopu wynosi 20 tygodni, przy bliźniętach – 31 tygodni, a przy większej liczbie dzieci odpowiednio dłużej.
Pierwsze 14 tygodni urlopu macierzyńskiego jest przeznaczone wyłącznie dla matki. Ojciec może przejąć opiekę wcześniej tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. po śmierci matki lub w przypadku porzucenia dziecka.
Po wykorzystaniu przez matkę minimum 14 tygodni może ona zrezygnować z dalszej części urlopu i wrócić do pracy. Wówczas niewykorzystany okres może przejąć ubezpieczony ojciec dziecka.
Z danych ZUS wynika, że także z tego rozwiązania korzystają ojcowie. W pierwszych czterech miesiącach 2026 roku świadczenie za okres urlopu macierzyńskiego otrzymało w kraju 1665 ojców. W województwie podkarpackim było ich 56.
Coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego
Rośnie również liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego. Według ZUS jest to m.in. efekt zmian związanych z dyrektywą work-life balance, które mają zachęcać drugiego rodzica do większego zaangażowania w opiekę nad dzieckiem.
Od stycznia do kwietnia 2026 roku ZUS wypłacił ojcom w całej Polsce 23,7 tys. zasiłków za okres urlopu rodzicielskiego. W całym 2025 roku było ich 56,9 tys., a w 2024 roku – 41,9 tys.
Na Podkarpaciu liczba korzystających ojców również wzrasta. W 2024 roku zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego pobierało 2337 ojców, w 2025 roku – 3387, a tylko w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku – 1342.
CZYTAJ TAKŻE: Nie wracajmy z wakacji bardziej zmęczeni niż przed wyjazdem. O sztuce prawdziwego urlopu
Dziewięć tygodni urlopu tylko dla drugiego rodzica
Urlop rodzicielski przy narodzinach lub przyjęciu na wychowanie jednego dziecka wynosi 41 tygodni, a przy większej liczbie dzieci – 43 tygodnie.
Matka może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, a przy porodzie mnogim 34 tygodnie. Pozostałe 9 tygodni jest zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica. Jeśli ojciec z nich nie skorzysta, ta część urlopu przepada.
Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo lub podzielić maksymalnie na pięć części. Ostatnia część może przypadać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.
W przypadku dzieci posiadających zaświadczenie „Za życiem” okres urlopu rodzicielskiego jest dłuższy i wynosi:
- 65 tygodni – przy jednym dziecku,
- 67 tygodni – przy większej liczbie dzieci,
- 62 tygodnie – w przypadku przyjęcia na wychowanie starszego dziecka.
Ile wynosi zasiłek?
Wysokość świadczenia zależy od rodzaju urlopu oraz terminu złożenia wniosku. Za urlop ojcowski i macierzyński przysługuje zasiłek w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Za urlop rodzicielski co do zasady jest to 70 proc.
Rodzice mogą otrzymywać także 81,5 proc. podstawy wymiaru przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, jeśli złożą odpowiedni wniosek w ciągu 21 dni od porodu i wykorzystają co najmniej jeden dzień urlopu rodzicielskiego w pierwszym roku życia dziecka.
Za 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przeznaczonych wyłącznie dla drugiego rodzica świadczenie zawsze wynosi 70 proc. podstawy wymiaru.
