18 listopada obchodzony jest jako Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach. Eksperci przypominają o konieczności ich odpowiedzialnego stosowania. Podkreślają przy tym, że nadużywanie tych leków przyczynia się do powstawania bakterii odpornych na leczenie.
Spis treści:
Inicjatywa została powołana przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób w 2008 roku i jest początkiem trwającego do 24 listopada Światowego Tygodnia Wiedzy o Antybiotykach.
Głównym przesłaniem jest ochrona skuteczności antybiotyków poprzez ich odpowiedzialne używanie. To ważne szczególnie jesienią i zimą, gdy wiele osób oczekuje „mocnego leku” na sezonowe infekcje.
– Regularne mycie rąk ogranicza rozprzestrzenianie bakterii. Równie istotne są zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna, które wspierają odporność. Preparaty wzmacniające odporność warto stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą – stwierdza mgr farm. Daniel Kuliński.
I dodaje, że niewłaściwe stosowanie leków zamiast do poprawy zdrowia, przyczynia się do wzrostu liczby zakażeń trudnych do leczenia, wydłużonych hospitalizacji i większej liczby powikłań.
PRZECZYTAJ TEŻ: Cukrzyca dotyka milionów osób. Profilaktyka i wiedza mogą uratować życie
Działa na bakterie, nie na wirusy
Choć antybiotyki są jednym z najważniejszych osiągnięć współczesnej medycyny, nie są „lekiem na wszystko”. Nie pomagają w infekcjach wirusowych, takich jak przeziębienie, grypa, COVID-19 czy większość zapaleń gardła.
Ich nadużywanie sprawia, że drobnoustroje uodparniają się na działanie leku, co prowadzi do powstawania tzw. superbakterii. A te są niezwykle trudne do zwalczenia.
– Antybiotykoterapię zawsze musi zlecić lekarz. Pacjent nie powinien przyjmować leków „z zapasu”, po bliskich ani na własną rękę. Dawka, częstotliwość i czas stosowania muszą być ściśle zgodne z zaleceniami. Nie powinno się przerywać kuracji przed jej końcem, nawet jeśli pacjent poczuje się lepiej. Zbyt wcześnie przerwana terapia może okazać się nieskuteczna i doprowadzić do nawrotu choroby – podkreśla dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec.
Jak prawidłowo stosować antybiotyki?
Farmaceutka Katarzyna Szypuła przypomina kilka zasad, o których należy pamiętać w trakcie kuracji antybiotykami.
Po pierwsze – należy popijać je wyłącznie wodą. Inne napoje, takie jak soki, herbata czy mleko, mogą negatywnie wpływać na wchłanianie substancji czynnej.
Ponieważ antybiotyki niszczą również dobre bakterie, warto stosować probiotyki i dbać o zrównoważoną dietę bogatą w warzywa i owoce oraz produkty fermentowane, takie jak jogurty czy kefiry. W czasie terapii należy unikać alkoholu, który może on powodować groźne interakcje z lekami.
SPRAWDŹ: Udar mózgu trwa chwilę, ale zmienia całe życie. Każda minuta ma znaczenie
Kolejna rzecz to prawidłowe przechowywanie leków. Preparaty w proszku najczęściej trzyma się w temperaturze pokojowej, ale po przygotowaniu zawiesiny muszą trafić do lodówki. Podobnie jak leki, które w ulotce mają oznaczona temperaturę przechowywania poniżej 15 st. Celsjusza.
Antybiotyków nie wolno też używać po terminie.
– Po tym czasie lek staje się nieskuteczny. Niewykorzystane dawki powinno się wyrzucić do specjalnego pojemnika na leki przeterminowane. Znajdziemy taki w każdej aptece – zaznacza mgr farm. Katarzyna Szypuła.
Na Podkarpaciu w tym roku wystawiono recepty na 700 tys. opakowań
W 2025 roku na Podkarpaciu wystawiono około 560 tysięcy recept na ponad 700 tysięcy opakowań antybiotyków, które trafiły do blisko 380 tysięcy pacjentów. Podkarpacki NFZ dopłacił do tych leków ok. 16 milionów złotych, a większość preparatów znalazła się w wykazach darmowych leków dla dzieci i seniorów.
– Najdroższym refundowanym antybiotykiem jest Colistin TZF. Rynkowa cena opakowania, w którym znajduje się 20 fiolek, wynosi 483,56 zł. Pacjent dopłaca jednak jedynie 2,72 zł lub otrzymuje go bezpłatnie – informuje Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.
W regionie najczęściej przepisywane są:
- amoksycylina z kwasem klawulanowym,
- amoksycylina,
- azytromycyna,
- cefuroksym (II generacja cefalosporyn),
- cyprofloksacyna (chemioterapeutyk).
