Rzeszów uczcił 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Po mszy w Kościele Garnizonowym odbył się apel pamięci.
Spis treści:
Obchody rozpoczęła msza w Kościele Garnizonowym. Po nabożeństwie uczestnicy zgromadzili się przed świątynią, przy umieszczonych na jej ścianie tablicach pamiątkowych. Tam odbył się apel pamięci. Przedstawiciele władz, wojska i służb złożyli wieńce oraz kwiaty.
Wrzesień 1939 r. Obrońcy mieli kupić czas
Niemieckie samoloty bombardowały Rzeszów od 6 września 1939 r. Trzy dni później rozpoczęła się bezpośrednia walka o miasto.
Obronę Rzeszowa dowództwo powierzyło 10. Brygadzie Kawalerii Zmotoryzowanej płk Stanisława Maczka. Jej sztab przed wojną mieścił się w letnim pałacyku Lubomirskich. Maczek przekazał zadanie dowódcy 24. pułku ułanów płk Kazimierzowi Dworakowi. Polacy mieli powstrzymać Niemców i dać innym jednostkom czas na wycofanie się w stronę Sanu. Sił było zbyt mało, aby utworzyć ciągłą linię obrony.
Niemcy wdarli się na polskie pozycje w rejonie kolonii domków. Doszło do walki na granaty i kontrataków na bagnety. Pojedynczy polski szwadron mierzył się z całym niemieckim pułkiem. Ułani wycofywali się małymi grupami w stronę tartaku i przystani wodnej. Sztab brygady uznał, że obrońcy wykonali zadanie utrzymania miasta do godz. 21, i zarządził odwrót w kierunku Krzemienicy.
W Rzeszowie pozostał jeszcze jeden szwadron. Miał powstrzymywać Niemców przez kilka kolejnych godzin. 9 września wojska niemieckie zajęły miasto. Rozpoczęła się okupacja, która trwała prawie pięć lat.
Sierpień 1944 r. Cztery dni walk o Rzeszów
Front ponownie dotarł do Rzeszowa pod koniec lipca 1944 r. W walkach uczestniczyli żołnierze Armii Czerwonej oraz 17. pułku piechoty Armii Krajowej.
Rannym pomagały sanitariuszki z powstańczego szpitala. Jedną z pierwszych ofiar walk był profesor Adamek, ranny przy ul. Bema. Pomocy pod ostrzałem udzielił mu dr Sarna. Wycofujący się Niemcy zaminowali ważne obiekty. Wysadzili most na Wisłoku, elektrownię oraz pocztę przy ul. 3 Maja.
Walki trwały cztery dni. 2 sierpnia żołnierze Armii Czerwonej i Armii Krajowej wyparli z Rzeszowa ostatnie oddziały niemieckie.
Szef Podokręgu AK Rzeszów płk Kazimierz Putek przekazał wtedy drogą radiową do Krakowa krótki meldunek:
– Rzeszów jest wolny – powiedział płk Kazimierz Putek.
Źródła:
- 9 września 1939. Rzeszów zajęty przez wojska niemieckie – podkarpackahistoria.pl (bitwa wrześniowa: Maczek, 24. pułk ułanów, obrona do godz. 21)
- 2 sierpnia 1944. Koniec niemieckiej okupacji Rzeszowa – podkarpackahistoria.pl (wspomnienie sanitariuszki, wysadzone obiekty, meldunek płk. Putka)
