Bliskość i wygoda mają kluczowe znaczenie – to one decydują o udziale w wydarzeniach kulturalnych. Raport „Podkarpacka Diagnoza Kultury 2024” pokazuje, ile wydajemy na kulturę i jakie wydarzenia wybieramy, ujawnia też niepokojące zjawiska wykluczenia.
Spis treści:
Mieszkańcy województwa podkarpackiego najchętniej korzystają z wydarzeń, które są łatwo dostępne i nie wymagają dalekich dojazdów. Z raportu „Podkarpacka Diagnoza Kultury 2024”, przygotowanego przez Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie we współpracy z Uniwersytetem Rzeszowskim, wynika jasno: wygoda i bliskość mają kluczowe znaczenie.
Ponad 60 proc. badanych przyznaje, że wybiera te wydarzenia, do których można dotrzeć bez większego wysiłku. Nic więc dziwnego, że dużą popularnością cieszą się domy kultury i biblioteki, instytucje obecne nawet w mniejszych miejscowościach.
Na topie kino, koncerty i teatr
Jeśli chodzi o konkretne wybory, dominują wydarzenia o charakterze rozrywkowym. Największym zainteresowaniem cieszą się:
- seanse filmowe,
- koncerty muzyki popularnej,
- spektakle teatralne.
Badanie pokazuje też, że kultura jest przede wszystkim formą wspólnego spędzania czasu.
– Osoby uczestniczące w badaniu lubią się bawić przede wszystkim razem. W ofercie instytucji kultury uczestniczą ze znajomymi lub z rodziną – mówi dr Dominik Porczyński, socjolog, metodolog oraz badacz kultury z Instytutu Nauk Socjologicznych Uniwersytetu Rzeszowskiego, który opracował badania.
Dlaczego chodzimy na wydarzenia?
Motywacje są dość proste. Dla ponad 61 proc. badanych kultura to sposób na przyjemne spędzenie czasu. Niewiele mniej osób wskazuje na łatwy dostęp jako główny powód uczestnictwa.
Część mieszkańców Podkarpacia szuka także czegoś więcej. Niemal połowa chce znaleźć coś interesującego dla siebie, a ponad jedna trzecia traktuje kulturę jako sposób na rozwój i zdobywanie wiedzy.
Podział na „kulturę elitarną” i rozrywkową
„Podkarpacka Diagnoza Kultury 2024” pokazuje też, że wciąż widoczny jest podział na bardziej wymagające formy kultury, takie jak opera, filharmonia czy galerie sztuki, oraz wydarzenia typowo rozrywkowe.
Duże znaczenie ma tu wykształcenie. Osoby z wyższym wykształceniem częściej sięgają po ambitniejszą ofertę, natomiast pozostali chętniej wybierają wydarzenia lekkie i nastawione na rozrywkę.
Różnice widać także między pokoleniami. Seniorzy częściej uczestniczą w wydarzeniach religijnych i patriotycznych, młodsze osoby zdecydowanie wolą koncerty i festyny.
Niska mobilność mieszkańców Podkarpacia
Jednym z ciekawszych wniosków jest ograniczona mobilność mieszkańców regionu. Aż co czwarty badany nigdy nie uczestniczył w wydarzeniu kulturalnym poza Podkarpaciem.
Jeszcze więcej osób unika nawet wyjazdów poza swój powiat – ponad 46 proc. robi to bardzo rzadko lub wcale. To oznacza, że oferta lokalna ma kluczowe znaczenie dla większości mieszkańców.
Ile wydajemy na kulturę?
Z danych wynika, że wydatki na kulturę nie są wysokie. W skali roku większość mieszkańców przeznacza na ten cel mniej niż 1000 zł.
Najczęściej kwoty mieszczą się w przedziale od 250 do 499 zł. Co ciekawe, choć seniorzy wydają najmniej, to jednocześnie częściej uczestniczą w wydarzeniach organizowanych przez instytucje kultury.
– Co istotne, młodzież i młodzi dorośli jawią się w świetle danych jako grupa wykluczona z oferty instytucji kultury, oceniają ją niżej i wskazują na brak jej dostosowania do swoich potrzeb, podczas gdy seniorzy wykazują wyższy poziom zadowolenia – komentuje dr Dominik Porczyński.
Różnice między miastem a peryferiami
Raport pokazuje także wyraźne dysproporcje między większymi miastami a mniejszymi miejscowościami. Takie ośrodki jak Rzeszów, Przemyśl, Krosno czy Tarnobrzeg oferują znacznie bogatszy wybór wydarzeń.
W mniejszych gminach dostęp do kultury jest ograniczony, a niska mobilność mieszkańców dodatkowo pogłębia ten problem. To właśnie tam ryzyko wykluczenia kulturalnego jest największe.
Autorzy raportu podkreślają, że badania będą kontynuowane. Wcześniejsza edycja skupiała się na instytucjach kultury, obecna – na odbiorcach. Kolejne analizy mają pomóc jeszcze lepiej dopasować ofertę do zmieniających się potrzeb mieszkańców.
Pełny raport „Podkarpacka Diagnoza Kultury 2024” jest dostępny online na stronie Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie.
