Przejdź do treści
Na żywo
•MPEC wymienił stare rury w Rzeszowie. Na przebudowę sieci ma blisko 4,1 mln zł dotacji•Pełnomocnik powołał się w sądzie na orzeczenia, które mówiły co innego. Sąd: To ślady AI•Budynki w Rzeszowie zaświecą się na czerwono. Nie chodzi o kolor, ale o przemoc wobec dzieci•Od poniedziałku ruszają zapisy na zimowe półkolonie 14 filiach Rzeszowskiego Domu Kultury•Najdłuższy most na Podkarpaciu i trzeci w Polsce ma już asfalt. To jeszcze nie finał prac •Jazz spotkał się z symfonią. Grażyna Auguścik i Adam Golicki na Rzeszów Jazz Festiwal 2026• Humanoidy opanowały Jasionkę. Wielka nowość na XChallenge 2026•Spór o sesję sejmiku na Podkarpaciu. KO naciska na wojewodę, a przewodniczący Borcz nadal nie odpowiedział•MPEC wymienił stare rury w Rzeszowie. Na przebudowę sieci ma blisko 4,1 mln zł dotacji•Pełnomocnik powołał się w sądzie na orzeczenia, które mówiły co innego. Sąd: To ślady AI•Budynki w Rzeszowie zaświecą się na czerwono. Nie chodzi o kolor, ale o przemoc wobec dzieci•Od poniedziałku ruszają zapisy na zimowe półkolonie 14 filiach Rzeszowskiego Domu Kultury•Najdłuższy most na Podkarpaciu i trzeci w Polsce ma już asfalt. To jeszcze nie finał prac •Jazz spotkał się z symfonią. Grażyna Auguścik i Adam Golicki na Rzeszów Jazz Festiwal 2026• Humanoidy opanowały Jasionkę. Wielka nowość na XChallenge 2026•Spór o sesję sejmiku na Podkarpaciu. KO naciska na wojewodę, a przewodniczący Borcz nadal nie odpowiedział
Lubię to
Śmiech
Złość
Płacz
Super
Porady

Pełnomocnik powołał się w sądzie na orzeczenia, które mówiły co innego. Sąd: To ślady AI

W czerwcu pełnomocnik powołał się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na trzy orzeczenia, które nie mówiły tego, co napisał. Sąd uznał, że to ślady sztucznej inteligencji. Czat, z którego korzystasz w pracy czy w codziennym życiu, też potrafi pewnym tonem podać nieprawdę. Prosty test pokaże, czy zgaduje.

Kamil Jan WłodarczykKamil Jan Włodarczyk ·
Udostępnij
Skopiowano!
Budynek Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie
Siedziba Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. | Fot. Adrian Grycuk / Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0 PL

W czerwcu 2026 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) trafiło zażalenie, czyli odwołanie od postanowienia sądu niższej instancji, w sprawie o VAT. Przygotował je pełnomocnik podatnika, czyli osoba, która zawodowo prowadzi czyjąś sprawę przed sądem (1). Powołał się w nim na trzy postanowienia NSA, a więc wcześniejsze orzeczenia tego sądu (1). Żadne z nich nie mówiło tego, co napisano w piśmie. Wszystkie zapadły w innych datach niż podane i dotyczyły zupełnie innych zagadnień (1).

NSA uznał, że widać w tym „ślady tzw. halucynacji AI” (1). Tak nazywa się sytuację, w której sztuczna inteligencja podaje informacje wymyślone albo przekręcone, choć brzmią prawdziwie. Zdaniem sądu pismo powstało z silnym wykorzystaniem narzędzi AI (1).

To nie pierwszy taki przypadek. W 2023 r. sąd federalny w Nowym Jorku nałożył na dwóch prawników i ich kancelarię 5 tys. dolarów kary, bo powołali się na wyroki, których w ogóle nie było, a zmyślił je dla nich ChatGPT (2). W polskiej sprawie orzeczenia istniały, tylko nie mówiły tego, co im przypisano. Mechanizm jest jednak ten sam: AI podaje źródło, które nie mówi tego, co twierdzi. Trzy lata później takie pisma wciąż trafiają do sądów.

Te historie nie dotyczą tylko prawników. NSA zauważył w uzasadnieniu, że z narzędzi AI korzysta się coraz częściej, „począwszy od wiadomości e-mail” (1). Ludzie pytają dziś czat o treść maili, ofert, a nawet o zdrowie. Przed zmyślaniem ostrzega zresztą rządowy serwis pacjent.gov.pl: jeśli AI nie znajduje odpowiedzi, „może zacząć halucynować” (3).

Przyznaje to nawet OpenAI, firma, która stworzyła ChatGPT. W swoim centrum pomocy pisze, że czat potrafi wymyślić cytaty albo powołania na źródła i może brzmieć przekonująco, a mimo to podać informacje nieprawdziwe (4). Jeśli więc pytasz go o termin płatności, kwotę albo przepis, możesz dostać odpowiedź, która brzmi dobrze, a jest błędna. Dlaczego czat w ogóle zmyśla?

Mężczyzna przy laptopie uważnie czyta wydrukowane dokumenty
Odpowiedź czatu warto porównać z dokumentem źródłowym, zanim trafi dalej. | Fot. SHVETS production / Pexels

Skąd się bierze zmyślanie

Model językowy to program, na którym działa czat. Uczy się na ogromnych ilościach tekstu, przewidując, jakie słowo powinno być następne (5). Faktów nie sprawdza tak jak człowiek w encyklopedii. Układa słowa, które pasują do pytania. Dlatego odpowiedź, która brzmi pewnie, wcale nie musi być prawdziwa.

Drugi powód to zgadywanie. Badacze OpenAI tłumaczą je na przykładzie testu wyboru w szkole (5). Uczniowi, który nie zna odpowiedzi, opłaca się strzelić, bo może trafić i dostać punkt. Jeśli zostawi pytanie bez odpowiedzi, na pewno dostanie zero.

Z modelem jest podobnie. Gdy sprawdza się go testem, w którym liczą się tylko dobre odpowiedzi, „nie wiem” zawsze daje zero, a zgadywanie daje przynajmniej szansę. Badacze podają przykład: model zapytany o czyjeś urodziny może strzelić „10 września” i ma jedną szansę na 365, że trafi (5). W takich warunkach, jak piszą, twórcy budują modele, które wolą zgadywać, niż przyznać, że nie wiedzą (5). Skutek widać w czacie: zamiast „nie wiem” dostajesz pewną odpowiedź, która może być strzałem.

Ładowanie artykułu…

Czat myli się inaczej niż człowiek

Człowiek, który nie jest pewny, zwykle się zawaha albo powie, że musi sprawdzić. Czat często się nie waha. Zmyślony cytat potrafi podać takim samym tonem jak prawdziwy. Po samym tonie nie poznasz więc, kiedy zgaduje.

Niektóre nowsze modele częściej mówią „nie wiem”, ale gdy już odpowiadają, nadal często się mylą. OpenAI sprawdzało to na zestawie krótkich pytań o fakty (5). Nowszy model tej firmy (gpt-5-thinking-mini) nie odpowiedział na 52 proc. pytań, dobrze odpowiedział na 22 proc., a na 26 proc. odpowiedział źle (5). Z odpowiedzi, których udzielił, ponad połowa była więc błędna. Starszy model (o4-mini) odpowiadał prawie zawsze: dobrze na 24 proc. pytań, a źle na 75 proc. pytań (5). Oba odpowiadały dobrze mniej więcej równie często, a różniły się głównie tym, jak często zgadywały.

Fakt podany przez czat ma wartość dopiero wtedy, gdy sprawdzisz go w innym źródle.

Gdzie zmyślanie kosztuje najwięcej

Najbardziej uważaj na wszystko, co ma konkretną postać: kwoty, terminy, numery artykułów, nazwiska, cytaty i linki. Pomyłkę w takich miejscach trudno zauważyć, bo wygląda jak fakt. Najgroźniej jest wtedy, gdy taka informacja trafia do pisma albo oferty, które ktoś przekleił z czatu bez czytania. Ile odpowiedzi czatu poszło w tym miesiącu dalej bez sprawdzenia?

Czat nie sprawdza sam siebie, więc sprawdzanie zostaje po stronie człowieka. Zawodowo wdrażam w firmach rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i moim zdaniem dobry asystent powinien podawać tylko to, co znajdzie w danych, do których ma dostęp, a resztę oddawać człowiekowi. Nawet wtedy kwoty i przepisy warto jednak sprawdzić.

Ładowanie artykułu…

Test na dziesięć minut

Czy Twój czat zgaduje? Najłatwiej sprawdzić to od razu. Weź telefon albo laptop i daj sobie dziesięć minut.

  1. Zadaj czatowi trzy pytania, na które znasz odpowiedź na pewno: pierwsze o przepis, który stosujesz w pracy, drugie o jakąś liczbę z Twojej branży, a trzecie o firmę albo instytucję z Rzeszowa.
  2. Poproś o źródło do każdej odpowiedzi i otwórz każdy link.
  3. Oznacz każdą odpowiedź jednym z trzech słów: „sprawdzone”, gdy zgadza się ze źródłem i z tym, co wiesz; „niesprawdzone”, gdy czat nie podał źródła, link nie działa albo strona o tym nie mówi; „błędne”, gdy źródło albo Twoja wiedza mówią co innego.
  4. Otwórz nową rozmowę i zadaj te same trzy pytania jeszcze raz, dopisując do każdego zdanie „Jeśli nie wiesz, napisz, że nie wiesz”. Czy wynik się zmienił?
  5. Przyjmij jedną zasadę, a jeśli możesz, zaproponuj ją w firmie: każdy konkret z czatu, czyli kwotę, termin, przepis, nazwisko albo cytat, wysyłasz dalej dopiero wtedy, gdy ma oznaczenie „sprawdzone”. Przepisy najłatwiej sprawdzić w internetowej bazie aktów prawnych Sejmu (isap.sejm.gov.pl) albo na stronie urzędu.

Jeśli choć jedna odpowiedź jest „błędna” albo czat dopiero po dopisku przyznał, że nie wie, to znaczy, że wcześniej zgadywał. Tego oznaczenia nie zostawiaj jednak czatowi. Jeśli poprosisz go, żeby sam ocenił swoje odpowiedzi, może napisać „sprawdzone” równie pewnie, jak czasem zmyśla. Słowo „sprawdzone” stawia człowiek, który otworzył źródło.

Zrób ten test jeszcze dziś, zanim następnym razem wkleisz odpowiedź czatu do maila.

Udostępnij ten artykuł

Skopiowano!
Lubię to
Śmiech
Złość
Płacz
Super

Komentarze0

Powiązane artykuły

Niezbędne cookies działają zawsze. Za Twoją zgodą dochodzą dwie rzeczy: analityka - zapisujemy przebieg wizyty i kliknięcia, żeby poprawiać stronę - oraz marketing, czyli narzędzie reklamowe serwisu społecznościowego. Robią to dostawcy spoza EOG. Możesz zgodzić się tylko na jedno, a zgodę wycofasz w stopce. Polityka prywatności, Polityka cookies.