Bloki mieszkalne, wille i kamienice, klatki schodowe i budynki użyteczności publicznej. Ponad 40 miejsc, dziesiątki zdjęć i opisów można znaleźć w przewodniku, który powstał w ramach projektu Rzeszowski Szlak Modernizmu. To doskonały pretekst żeby wyjść z domu i udać się na wycieczkę po mieście szlakiem międzywojennej architektury.
Pomysłodawcą Rzeszowskiego Szlaku Modernizmu jest Paweł Kraus, historyk sztuki, krytyk i badacz architektury. Na początek zaprosił on mieszkańców na dwugodzinne spacery, dzięki którym przenieść się mogli do międzywojennego Rzeszowa. Do czasów, kiedy miasto w ciągu kilkunastu lat doświadczyło istotnych przemian społecznych, gospodarczych i kulturowych. Jego ludność podwoiła się, a w ramach inwestycji COP-u wybudowano dwie duże fabryki – Wytwórnię Silników nr 2 Państwowych Zakładów Lotniczych oraz Fabrykę Obrabiarek i Sprzętu Artyleryjskiego. To z kolei przyczyniło się do gwałtownego rozwoju miasta. Powstawała infrastruktura gazowa, elektryczna, wodociągowa i kanalizacyjna, a Rzeszów dołączył do ośrodków w Polsce i Europie, które odpowiedziały na ówczesne trendy modernizacyjne.
– Wpływ na urbanistykę i architekturę miasta był olbrzymi. Powstawały wtedy wielorodzinne kamienice czynszowe, miejskie wille i robotnicze osiedla, które budowano w pobliżu fabryk – opowiada Kraus. – I właśnie z tą spuścizną modernistycznej architektury chciałem mieszkańców zapoznać. Jesienią udało się zorganizować cztery wycieczki, w których wzięło udział w sumie około stu osób. Na wiosnę będę chciał do tych spacerów wrócić, zaproponuje nowe trasy, a póki co zapraszam do własnych architektonicznych poszukiwań. Przewodnik powinien to ułatwić.
70-stronnicowa książka dostępna jest w internecie w postaci plików PDF, które można wydrukować albo ściągnąć na telefon. Prezentuje wybór ponad 40 budynków. Są tu zdjęcia bloków z robotniczych osiedli, są wille i klatki schodowe z powykręcanymi balustradami i niespotykanymi dziś geometrycznymi wzorami z różnokolorowego lastryko, jest hotel robotniczy przy Asnyka i poczta na Moniuszki. Oprócz zdjęć nie brakuje opisów pełnych architektonicznych ciekawostek.
– Starałem się tak te budynki ułożyć, żeby można było spacerować od jednego do drugiego i odkrywać kolejne perełki – mówi Paweł Kraus. – Chciałbym żeby ukazał się on w formie papierowej, będę się starał zainteresować tym pomysłem miasto. Póki co zapraszam do korzystania z wersji elektronicznej.
Przewodnik po rzeszowskim modernizmie można pobrać ze stron zaprzyjaźnionej Fundacji Rzeszowskiej – rzeszowska.org.pl.
