Ma ponad sześćset metrów długości i uchodzi za najdłuższy tunel wąskotorowy w Europie. Znajduje się w Szklarach na trasie Przeworskiej Kolejki Wąskotorowej, którą dziś przemierza turystyczny pociąg Pogórzanin.
Spis treści:
Przez malownicze tereny Pogórza Dynowskiego od ponad stu lat biegnie trasa wąskotorowej linii łączącej Przeworsk z Dynowem. Dziś kursuje nią turystyczny pociąg Pogórzanin, działający w ramach Przeworskiej Kolei Wąskotorowej. Jednym z najbardziej niezwykłych punktów tej podróży jest tunel w Szklarach.
Przeworska Kolejka Wąskotorowa otrzymała 80 tys. zł dotacji od Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Przemyślu, na rekonstrukcję zabytkowego tunelu. Pieniądze konkretnie trafią do Powiatowego Zarządu Dróg w Przeworsku, który zajmie się pracami, w całości wycenianymi na ponad 232 tys. zł. Dofinansowanie zostanie przeznaczone na prace konserwatorskie i restauratorskie. Planowana jest rekonstrukcja zabytkowych wrót oraz prace zabezpieczające wewnątrz tunelu, które mają przywrócić mu jego historyczny wygląd oraz zapewnią dalszą ochronę zabytkowej infrastruktury kolejowej.
Trasa, sezon i zasady kursowania kolejki
Przeworska Kolejka Wąskotorowa Pogórzanin oferuje obecnie trzy warianty tras, z których można skorzystać w sezonie turystycznym:
- Trasa 1: Przeworsk – Łopuszka Wielka
- Trasa 2: Dynów – Jawornik Polski
- Trasa 3: Przeworsk – Dynów
W sezonie kolejka kursuje zwykle od maja do września, głównie w weekendy i święta. Podróż z Przeworska do Dynowa trwa około trzech godzin. Dodatkowo po przejechaniu tunelu w Szklarach pociąg zazwyczaj zatrzymuje się na ok. 15 minut, co daje szansę na krótki spacer wokół tunelu, zrobienie zdjęć lub na chwilę odpoczynku.
Bilety najlepiej kupić online na stronie Przeworskiej Kolejki Wąskotorowej, ponieważ często wyprzedają się jeszcze zanim rozpocznie się sprzedaż w kasie stacjonarnej. Żeby przejazd się odbył, musi zostać wykupionych minimum dwadzieścia biletów do godz. 18:00 dnia poprzedzającego kurs. Jeśli ten warunek nie zostanie spełniony, kurs może zostać odwołany.
Historia Przeworskiej Kolei Wąskotorowej
Linia powstała na przełomie XIX i XX wieku jako element lokalnej infrastruktury kolejowej, której głównym celem był transport buraków cukrowych do cukrowni w Przeworsku. Pomysł budowy kolei wyszedł od miejscowych ziemian i przedsiębiorców.
Formalne otwarcie Przeworskiej Kolei Wąskotorowej nastąpiło 8 września 1904 roku. Początkowo pociągi przewoziły tylko towary, ale szybko zaczęto uruchamiać pociągi osobowe, które stały się ważnym środkiem komunikacyjnym dla mieszkańców.
W XX wieku kolejka kilkukrotnie zmieniała zarządców oraz przechodziła modernizacje. W 1991 r. linia została wpisana do rejestru zabytków, co pozwoliło odrodzić ją jako atrakcję turystyczną pod nazwą Pogórzanin.
Tunel w Szklarach to techniczna i krajobrazowa perełka
Tunel w Szklarach to wyjątkowy element trasy Przeworskiej Kolei Wąskotorowej. Jest to najdłuższy tego typu obiekt w Europie. Ma 602 metry długości i przebija się przez zbocza tzw. Szklarskiej Góry.
Obudowa tunelu wykonana jest głównie z piaskowca oraz prefabrykowanych bloków betonowych, a wejścia do tunelu ozdobiono solidnymi portalami i murami oporowymi, które wzmacniają całą strukturę.
Ciekawostką są także wnęki wykonane po obu stronach ścian tunelu. Zgodnie z dokumentacją projektową mogły pełnić podwójną funkcję: służyć jako miejsca schronienia dla pracowników tunelu lub jako punkty do ulokowania materiałów wybuchowych, jeśli tunel trzeba było szybko wyłączyć z eksploatacji.
Dawniej wyloty tunelu były zabezpieczone drewnianymi drzwiami, które miały chronić przed zniszczeniami. Teraz natomiast brama znajduje się tylko z jednej strony i jest blaszana.
Sceneria i klimat w różnych porach roku
Tunel w Szlarach oraz jego otoczenie mają zupełnie różny charakter w zależności od pory roku, co czyni to miejsce atrakcyjnym do odwiedzenia o każdej porze. Zimą, gdy temperatury spadają poniżej zera, woda skraplająca się na zewnętrznych ścianach i wokół wejść do tunelu potrafi zamarznąć, tworząc efektowne lodowe sople i nacieki, które wyglądają jak naturalne rzeźby.
Wiosną i latem Pogórze Dynowskie ożywa: łagodne wzgórza i pola pokrywają się zielenią, a wokół tunelu rozciąga się bujna, kolorowa sceneria. Kontrast pomiędzy starym tunelem a naturą w pełnym rozkwicie sprawia, że miejsce wygląda zupełnie inaczej niż zimą (w tej porze roku jest bardziej surowe i tajemnicze), co czyni je łatwo rozpoznawalnym punktem na fotograficznej mapie regionu.
Przyroda i atmosfera miejsca
W bezpośrednim otoczeniu tunelu i całej trasy można obserwować lokalną faunę i florę – od ptaków i drobnych ssaków, po różne gatunki roślin charakterystyczne dla krajobrazu Pogórza Dynowskiego. Tunel bywa również schronieniem dla nietoperzy, które można zauważyć już późną zimą.
W pobliżu tunelu znajduje się ławka idealna na chwilę odpoczynku czy piknik wśród zieleni. Spacer wzdłuż torów lub po pobliskich pagórkach pozwala połączyć relaks z podziwianiem panoramy okolicy – szczególnie jeśli dojdziesz na niewielkie wzniesienie tuż obok tunelu, skąd rozpościerają się szerokie widoki na Pogórze.
