Sejmik wyjątkowo zgodny. „Madonna z Dzieciątkiem” powinna zostać w Przeworsku

---

Radni jednogłośnie, przyjęli stanowisko wzywające Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do zmiany dotychczasowej decyzji i zapewnienia bezterminowego depozytu tego dzieła w Muzeum Pałac Lubomirskich.

Chodzi o bezcenny obraz „Madonna z Dzieciątkiem” , który w 2023 roku wrócił do Polski z Japonii jako strata wojenna. Dzieło zostało zrabowane przez Niemców z pałacu Lubomirskich w Przeworsku i po odzyskaniu trafiło właśnie do tamtejszego muzeum.

Obecna umowa, którą z muzeum zawarł były mister kultury Piotr Gliński, przewiduje jednak jedynie czasowe użyczenie obrazu, do 2027 roku, później miał on zostać na stałe przekazany i eksponowany w Zakładzie Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu.

Apel rzeszowskiego dziennikarza

Z inicjatywą przyjęcia stanowiska wystąpił przewodniczący klubu radnych Koalicji Obywatelskiej Krzysztof Kłak. Jak podkreślano podczas wczorajszej sesji, nie chodzi o spór o własność dzieła, lecz o jego stałe miejsce ekspozycji – zgodne z historią i znaczeniem dla regionu.

Inspiracją do podjęcia tematu były apele Antoniego Adamskiego, emerytowanego rzeszowskiego dziennikarza, który już po odzyskaniu obrazu wskazywał, że jego naturalnym miejscem ekspozycji powinien być Przeworsk, a nie Wrocław.

Adamski, zaproszony na sesję sejmiku, przekonywał radnych, że nie ma dokumentów potwierdzających ekspozycję obrazu przed wojną w Muzeum Ossolińskich we Lwowie, którego prawnym spadkobiercą jest instytucja we Wrocławiu. Podkreślał natomiast, że bezsporne jest jego przechowywanie w Muzeum w Przeworsku.

Podczas swojego wystąpienia zwracał jednak uwagę, że zaproponowana przez samorząd województwa podkarpackiego formuła depozytu, zamiast trwałego przypisania dzieła na własność do Przeworska, z którego zostało zrabowane, może w przyszłości otworzyć drogę do podobnych roszczeń wobec innych podkarpackich zabytków.

Stanowisko jest apolityczne

Stanowisko sejmiku było wcześniej szczegółowo omawiane na posiedzeniu Komisji Edukacji i Kultury. Jej przewodnicząca, radna Ewa Draus, podkreślała, że komisja świadomie dążyła do wypracowania apolitycznego, merytorycznego stanowiska, opartego na procedurach muzealnych i znaczeniu społecznym dzieła. W dokumencie przedstawionym przez klub KO podkreślano bowiem, że to minister Gliński przyczynił się do tego, że obraz miał trafić do Ossolineum.

– Bardzo cieszymy się, że możemy eksponować ten obraz, ale w 2027 roku kończy się umowa i apelujemy do ministerstwa o trwały depozyt tego dzieła właśnie na terenie Muzeum w Przeworsku – mówiła Ewa Draus.

Radna przypominała, że obraz „Madonna z dzieciątkiem” jest własnością Skarbu Państwa, reprezentowanego przez ministra kultury i to nie podlega dyskusji. Kluczowa jest natomiast druga zasada prawa muzealnego – możliwość powrotu dzieła do miejsca, z którego zostało zrabowane.

– Interes Podkarpacia jest w tym, aby to dzieło pozostało u nas, wzbogacając dziedzictwo kulturowe województwa – podkreślała jeszcze przed sesją.

Radni sejmiku podkarpackiego ponad podziałami

Krzysztof Kłak zaznaczał, że stanowisko sejmiku ma być silnym sygnałem skierowanym do ministerstwa.

– Konsekwentnie wnosimy i wierzymy, że wszyscy radni zagłosują za tym, aby to bardzo ważne dzieło sztuki, takie dziedzictwo Podkarpacia, zostało tutaj i zrobimy wszystko co możliwe, żeby obecne Ministerstwo Kultury Dziedzictwa Narodowego zmieniło tę decyzję – mówił.

Dodał, że stała ekspozycja w Przeworsku nie wyklucza czasowych prezentacji obrazu w innych muzeach w Polsce.

– Nie spieramy się o własność. Niech to będzie Skarb Państwa. Ale stała, bezterminowa ekspozycja musi być w Muzeum w Przeworsku, gdzie było od początku jego miejsce – podkreślał.

Wstępna zgodna z ministerstwa już jest

Poparcie dla stanowiska zadeklarowali również radni Trzeciej Drogi-PSL. Wiktor Koba zwracał uwagę, że sprawa ma już pozytywny oddźwięk na szczeblu rządowym.

– Z moich indywidualnych rozmów z panią minister Cienkowską wiem, że jest kierunkowa zgoda. Teraz pozostaje kwestia zbadania aspektów formalnoprawnych – mówił.

Podkreślał też, że nagłośnienie sprawy może tylko pomóc w promocji bezcennego dzieła kultury.

Ostatecznie sejmik województwa podkarpackiego jednogłośnie przyjął stanowisko, w którym wyraził przekonanie, że właściwym miejscem stałej ekspozycji obrazu „Madonna z Dzieciątkiem” jest Pałac Lubomirskich w Przeworsku – miejsce, z którego obraz został zrabowany w czasie wojny.

Radni zadeklarowali wsparcie dla działań zmierzających do zmiany obecnych umów depozytowych na bezterminowe.