Nowy program profilaktyczny na NFZ. Tomografia płuc dla osób 50+

Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło listę programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia o program profilaktyki raka płuca. Jego najważniejszym elementem będzie niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej.

Program ma pomóc w wykrywaniu zmian nowotworowych na wcześniejszym etapie, kiedy możliwości skutecznego leczenia są większe. Badania będą bezpłatne i nie będzie potrzebne skierowanie.

Skala problemu jest duża. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów z 2022 roku w Polsce każdego roku odnotowuje się około 20,7 tys. nowych przypadków raka płuca. Z powodu tego nowotworu umiera około 26 tys. osób rocznie.

Rak płuca odpowiada za ponad jedną piątą wszystkich zgonów z powodu chorób nowotworowych. Jedną z głównych przyczyn wysokiej śmiertelności jest późne wykrywanie choroby.

Według danych przywołanych przez NFZ, około 85 - 90 proc. zachorowań na raka płuca ma związek z paleniem tytoniu. Prognozy wskazują, że w 2029 roku liczba nowych zachorowań może sięgnąć około 32,5 tys.

Osoba zakwalifikowana do programu przejdzie kilka etapów. Najpierw odbędzie się wizyta u lekarza, który sprawdzi, czy pacjent spełnia wymagane kryteria.

Następnie wykonywana będzie NDTK, czyli niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej. Po badaniu pacjent podczas kolejnej wizyty pozna wynik i otrzyma dalsze zalecenia.

W zależności od wyniku tomografii dalsza ścieżka może obejmować jedynie obserwację, dodatkowe badania lub dalszą diagnostykę. W ramach programu przewidziano również możliwość wykonania kolejnego kontrolnego badania NDTK.

Program skierowany jest przede wszystkim do osób z określoną historią palenia tytoniu.

Z badań będą mogły skorzystać:

• osoby w wieku 55 - 74 lata, które mają historię palenia wynoszącą co najmniej 20 paczkolat i przestały palić nie wcześniej niż 15 lat temu. Kryterium obejmuje zarówno osoby palące, jak i byłych palaczy;

• osoby w wieku 50 - 54 lata, które mają co najmniej 20 paczkolat, nie palą od maksymalnie 15 lat oraz mają dodatkowe czynniki ryzyka.

Szczegółowe zasady kwalifikacji określają przepisy dotyczące świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych.

„Paczkolat” to jednostka określająca łączną ekspozycję na palenie. Przykładowo 20 paczkolat oznacza wypalenie jednej paczki papierosów dziennie przez 20 lat albo dwóch paczek dziennie przez 10 lat.

Pacjent nie będzie musiał posiadać skierowania. Wystarczy zgłosić się do placówki medycznej, która będzie miała podpisaną umowę z NFZ na realizację programu.

Świadczenia mają być nielimitowane. Oznacza to, że NFZ zapłaci za każde badanie wykonane w ramach programu zgodnie z jego zasadami. Badania będą mogły być wykonywane zarówno w placówkach stacjonarnych, jak i w trybie mobilnym.

Program nie może rozpocząć się bez placówek, które będą go realizować. Dlatego NFZ ogłosił konkursy we wszystkich 16 oddziałach wojewódzkich. Konkurs dotyczący realizatorów prowadzony jest również na Podkarpaciu.

Fundusz chce wyłonić co najmniej 32 realizatorów w całym kraju. Zakłada jednak, że ostatecznie może ich być ponad 50.

NFZ chce jak najszybciej rozstrzygnąć konkursy i podpisać umowy. Jeśli uda się zrealizować ten harmonogram, pierwsi pacjenci będą mogli skorzystać z programu już w październiku 2026 roku.

Roczny koszt programu szacowany jest na około 16 mln zł. W ciągu 10 lat NFZ ma przeznaczyć na jego realizację ponad 662 mln zł.