„Mały Katyń Ziemi Sokołowskiej”. W Turzy uczcili pamięć ofiar NKWD

W turzańskim lesie po raz kolejny uczczono pamięć Polaków zamordowanych przez NKWD w 1944 roku.

W niedzielę, 20 września, przy grobach ofiar sowieckiego terroru spotkali się mieszkańcy, duchowni, samorządowcy, parlamentarzyści, żołnierze oraz przedstawiciele lokalnych instytucji i organizacji.

Uroczystości rozpoczęła część artystyczna. Wystąpili uczniowie Niepaństwowej Szkoły Muzycznej w Sokołowie Małopolskim, a uczennica Sabina Woś zaprezentowała własną twórczość poświęconą historii turzańskiego lasu i pamięci jego ofiar.

Centralnym punktem obchodów była polowa Msza Święta odprawiona przy grobach pomordowanych. Przewodniczył jej bp Krzysztof Chudzio, biskup koadiutor diecezji rzeszowskiej. Po Eucharystii odbył się Apel Pamięci, a żołnierze 21. Brygady Strzelców Podhalańskich oddali salwę honorową. Następnie delegacje złożyły wieńce i kwiaty na grobie ofiar.

Historia tego miejsca jest związana z pobliską Trzebuską, gdzie latem 1944 roku NKWD utworzyło obóz dla więźniów. Trafiali tam m.in. żołnierze Armii Krajowej, członkowie innych polskich organizacji niepodległościowych, a także cywile i obywatele ZSRR. Jednym z najbardziej znanych więźniów był gen. Władysław Filipkowski, komendant Obszaru Lwowskiego AK.

Według nowszych ustaleń IPN przez obóz w Trzebusce przeszło co najmniej 1700 osób. Więźniów przesłuchiwano i sądzono przed sowieckim trybunałem wojennym. Część skazywano na zesłanie w głąb ZSRR, inni byli kierowani do Armii Berlinga, a niektórym wymierzano karę śmierci.

Skazanych na śmierć wywożono do okolicznych lasów. Jednym z miejsc egzekucji była Turza, oddalona od Trzebuski o około trzy kilometry. Historycy szacują, że w rejonie Turzy i Nienadówki zamordowano około 250 więźniów. Dokładna liczba ofiar nadal nie jest jednak znana.

Po latach rozpoczęto poszukiwania i prace ekshumacyjne. W 1990 roku w Lesie Turzańskim odnaleziono szczątki 17 osób. Zidentyfikowano wśród nich trzech żołnierzy Armii Krajowej z placówki w Ropczycach.

Badania tego miejsca były prowadzone również później. W 2018 roku pracownicy IPN przeprowadzili badania archeologiczne na terenie dawnego obozu w Trzebusce. Odkryto wtedy m.in. pozostałości ziemianek, w których przetrzymywano więźniów.

Dziś turzański las jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci na ziemi sokołowskiej. Określenie „Mały Katyń Ziemi Sokołowskiej” przypomina o ofiarach sowieckich zbrodni i historii, która przez lata była trudna do pełnego udokumentowania.

Coroczne uroczystości odbywają się w Turzy w trzecią niedzielę września. Ich celem jest nie tylko oddanie hołdu zamordowanym, ale także przypominanie o wydarzeniach z 1944 roku kolejnym pokoleniom.