Remonty, wyjazdy na wakacje, a nawet praca za granicą – tak niektórzy wykorzystują zwolnienie lekarskie. ZUS coraz częściej sprawdza, jak naprawdę chorują pracownicy.
Spis treści:
Zwolnienie lekarskie ma pomóc w powrocie do zdrowia, okazuje się jednak, że niektórzy traktują je jako dodatkowy urlop. Na Podkarpaciu zdarzały się przypadki wyjazdów na wakacje, uczestnictwa w imprezach, a nawet świadczenia pracy za granicą podczas orzeczonej niezdolności do pracy. Tego typu sytuacje budzą wątpliwości co do uczciwości korzystania ze zwolnień lekarskich.
ZUS oraz pracodawcy coraz częściej przeprowadzają kontrole, aby sprawdzić, czy chorobowe jest wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. W 2024 roku na Podkarpaciu przeprowadzono kontrole u ponad pięciu tysięcy osób. W efekcie cofnięto zasiłki na kwotę przekraczającą 1,1 mln złotych.
Kiedy można wyjść z domu na zwolnieniu lekarskim?
Przebywając na zwolnieniu lekarskim, nie trzeba zamykać się w domu na cztery spusty. Można wykonywać codzienne czynności, takie jak wizyta w aptece, u lekarza czy zrobienie podstawowych zakupów. Szczególnie osoby samotne, które nie mogą liczyć na pomoc innych, muszą czasem samodzielnie załatwić niezbędne sprawy.
Warto jednak pamiętać, że nie można wykonywać działań sprzecznych z celem zwolnienia, takich jak prace remontowe, wyjazdy na urlop czy udział w imprezach. Czas chorobowego powinien być poświęcony na rekonwalescencję i powrót do zdrowia.
Przykłady nieprawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich w kraju i na Podkarpaciu:
– wyjazdy do pracy za granicę,
– udział w różnych imprezach i uroczystościach, takich jak chrzciny, wesela, koncerty, spotkania towarzyskie, zawody sportowe,
– udział w wydarzeniach o charakterze lokalnym i państwowym, składanie kwiatów, przemówienia, wywiady dla mediów,
– Uczestnictwo w szkoleniach, kursach, na zajęciach i egzaminach w ramach studiów,
– wyjazdy na urlop i wakacje,
– sprzedawanie grzybów i owoców na poboczu drogi,
– remontowanie domu podczas orzeczonej niezdolności do pracy.
Ponad milion zwolnień lekarskich na Podkarpaciu
Osoby, które podczas zwolnienia lekarskiego remontują domy, wyjeżdżają na wakacje czy podejmują pracę zarobkową, muszą liczyć się z konsekwencjami. Kontrola ZUS lub pracodawcy może skutkować odebraniem zasiłku za cały okres zwolnienia.
W 2024 roku na Podkarpaciu wystawionych zostało ponad milion zwolnień lekarskich. Gdyby podsumować czas pracowników na L4 spędzony na chorobowym, to wyszłoby ponad 12 milionów dni. Najczęstszą przyczyną były:
- zakażenia górnych dróg oddechowych
- zapalenie nosa i gardła, czyli przeziębienie
- bóle grzbietu
- choroby spowodowane stresem
- i zwolnienia dla kobiet w ciąży.
W 2024 roku podkarpacki ZUS skontrolował 5944 osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim. Wobec 746 osób świadczenie cofnięto. Powodem było niewłaściwe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego lub podjęcie pracy zarobkowej w trakcie chorobowego.
– Ponadto przeprowadziliśmy kontrole orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Na ich skutek 680 osób zostało uznanych za zdolnych do pracy i wobec nich cofnięto świadczenia na łączną kwotę ponad 492 tys. złotych – mówi Wojciech Dyląg, rzecznik prasowy podkarpackiego ZUS.
Jak przebiegają kontrole?
ZUS oraz pracodawcy mają prawo kontrolować osoby przebywające na zwolnieniach lekarskich na dwa sposoby:
- Kontrola orzekania – przeprowadzana przez lekarza orzecznika ZUS. Polega na sprawdzeniu, czy osoba przebywająca na zwolnieniu rzeczywiście jest niezdolna do pracy. Jeśli lekarz uzna, że pracownik jest zdrowy, zwolnienie może zostać skrócone.
- Kontrola wykorzystywania – sprawdza, czy chory rzeczywiście odpoczywa i wraca do zdrowia, czy może jednak zajmuje się czymś sprzecznym z celem zwolnienia.
Warto pamiętać, że podczas kontroli ZUS lub pracodawca szuka pracownika pod adresem wskazanym na zwolnieniu lekarskim. Jeśli nastąpiła zmiana miejsca pobytu, np. chory przeniósł się do rodziny, należy to zgłosić w ciągu trzech dni zarówno pracodawcy, jak i ZUS-owi.
Zwolnienie lekarskie do kontroli. Jak uniknąć problemów?
Aby uniknąć problemów związanych z kontrolą zwolnienia lekarskiego, warto pamiętać o kilku zasadach:
- Zwolnienie powinno być wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem – na leczenie i rekonwalescencję.
- Można wykonywać tylko niezbędne czynności życia codziennego, jak wizyta w aptece czy lekarza.
- Nie można podejmować pracy zarobkowej, remontować domu ani wyjeżdżać na wakacje.
- Należy zawsze podawać aktualny adres pobytu podczas chorobowego i zgłaszać jego zmianę.
Co zrobić, jeśli kontrola jest nieuzasadniona?
Jeśli uważasz, że kontrola była nieuzasadniona lub jej wynik jest niesłuszny, masz prawo do odwołania się od decyzji. Należy wówczas przedstawić dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia oraz konieczność zwolnienia lekarskiego.
Zwolnienie lekarskie to ważne wsparcie dla osób chorych, które powinno być wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. Nadużycia nie tylko narażają na konsekwencje finansowe, ale także podważają zaufanie do systemu opieki zdrowotnej.
