Przejdź do treści
Na żywo
Pomniki i pamięć

Pomnik Czynu Rewolucyjnego

Pomnik przy rondzie Dmowskiego, widok wzdłuż alei

Monumentalny pomnik Mariana Koniecznego z 1974 roku przy rondzie Dmowskiego - symbol miasta dla jednych i relikt PRL dla innych, objęty sporem o status zabytku.

Pomnik stoi od 1974 roku w centralnym węźle komunikacyjnym miasta, u zbiegu al. Cieplińskiego i al. Piłsudskiego. Zaprojektował go Marian Konieczny, autor warszawskiej Nike, a architekturę opracowali Zagremma i Adam Konieczni. Inicjatywa z 1966 roku dotyczyła pierwotnie upamiętnienia Tysiąclecia Państwa Polskiego, lecz komitet pod kierunkiem I sekretarza PZPR nadał mu sens uczczenia walk rewolucyjnych. Odsłonięto go 1 maja 1974 roku, a koszt w dużej części pokryły składki mieszkańców.

Po 1989 roku obiekt stał się przedmiotem sporu. W 2006 roku miasto oddało teren bernardynom, w 2018 roku IPN uznał pomnik za niezgodny z ustawą dekomunizacyjną, a przeciwnicy domagali się rozbiórki. Obrońcy, w tym architekci i autorzy petycji z kilkunastoma tysiącami podpisów, widzą w nim dzieło sztuki i rozpoznawalny znak Rzeszowa.

W 2024 roku pomnik trafił do stowarzyszenia dążącego do jego likwidacji, a w sierpniu 2024 roku konserwator wpisał go do rejestru zabytków; we wrześniu 2025 roku minister kultury utrzymał wpis w mocy, ale we wrześniu 2026 roku WSA w Warszawie stwierdził nieważność tych decyzji. Wyrok jest nieprawomocny, a spór o grunt trwa w sądzie cywilnym.

Zdjęcia: fot. Kroton, CC BY 3.0; fot. Igor123121, CC BY 4.0; fot. Silar, CC BY-SA 4.0.

Niezbędne cookies działają zawsze. Za Twoją zgodą dochodzą dwie rzeczy: analityka - zapisujemy przebieg wizyty i kliknięcia, żeby poprawiać stronę - oraz marketing, czyli narzędzie reklamowe serwisu społecznościowego. Robią to dostawcy spoza EOG. Możesz zgodzić się tylko na jedno, a zgodę wycofasz w stopce. Polityka prywatności, Polityka cookies.